Les 80: Een bordje “No Drone Zone”: mee rekening houden of niet?

Je fietst op verkenning naar een nieuwe filmlocatie, misschien ergens in het Hageland of langs de Maas, en aan de rand van een weiland hangt ineens een bordje: “No Drone Zone”. Vastgeschroefd aan een paal, soms zelfs handgeschreven op een stuk karton. Wat doe je dan? Pak je toch je drone uit de rugzak, of draai je om? Het antwoord zit ergens tussen die twee uitersten, en het heeft alles te maken met het verschil tussen grond en lucht.

Grond en lucht zijn twee compleet verschillende werelden

Als dronepiloot ben je gewend om vóór elke vlucht Droneguide (of GoDrone voor onze Nederlandse vrienden) te raadplegen. Daar vind je de officiële geozones, vastgelegd door de Belgische luchtvaartautoriteit in uitvoering van artikel 15 van de Europese verordening 2019/947. Enkel Skeyes mag voor de overheid zulke geozones definiëren, en enkel via dat officiële kanaal worden ze wettelijk bindend gepubliceerd.

Een bordje aan een paal, hoe duidelijk ook bedoeld, verandert helemaal niets aan de wetgeving in de lucht. Het staat niet op Droneguide, het is geen NOTAM, en het activeert geen enkele beperking in je DJI-app.

Maar daarmee is het verhaal niet ten einde, want er speelt een tweede laag regelgeving mee, en die heeft niets met luchtvaart te maken maar alles met eigendomsrecht. De eigenaar van een stuk grond bepaalt namelijk wél wie er op die grond mag komen, staan, opstijgen of landen. Dat volgt uit het gewone Belgische goederenrecht, meer bepaald artikel 3.63 van het nieuw Burgerlijk Wetboek.

Dat artikel zegt dat eigendom van grond zich uitstrekt tot de hoogte die voor de eigenaar nuttig is om zijn grond te gebruiken en te genieten, en dus niet oneindig hoog de lucht in.

Concreet: een landbouwer of tuinbezitter kan zich niet beroepen op zijn eigendomsrecht om te verhinderen dat een vliegtuig op drieduizend meter over zijn akker vliegt, maar hij kan wel perfect bepalen wie er met zijn twee voeten, of met een startende drone, op zijn perceel mag staan.

Wat het bordje dus eigenlijk wil zeggen

Zo’n “No Drone Zone” bordje is met andere woorden vooral een boodschap over de grond, niet over de lucht erboven. Vaak is het (zonder kennis van het volledige plaatje) geplaatst uit pure frustratie of angst. De eigenaar zegt daarmee:

“Dit is mijn terrein, ik wil hier geen drones zien opstijgen of landen, en ik wil ook niet dat je hier rondloopt op zoek naar een goeie hoek.”

Dat is zijn volste recht, net zoals hij een bordje “Verboden toegang” had kunnen ophangen voor wandelaars. Wat het bordje niet doet, is een stukje luchtruim boven dat perceel omtoveren tot een officiële no-fly zone. Blijf je op de openbare weg staan en stijg je van daaruit op, dan overtreed je in principe geen luchtvaartregel enkel en alleen omwille van dat bordje.

Wat mag je dan wél of niet in de praktijk?

Toch is het verstandig om zo’n bordje niet zomaar naast je neer te leggen, en dat om drie concrete redenen die los van elkaar staan.

1. Ten eerste is er de zuivere eigendomskwestie: land je op dat perceel, of stijg je op met je voeten letterlijk op andermans gras, dan heb je toestemming nodig, punt. Een ongelukkige crash midden op het erf zou immers betekenen dat je je drone kwijt bent. (Nvdr. Zelf overvlieg ik graag terreinen waar ik wéét dat ik, bij een falen van dronebesturing, mijn drone kan gaan recupereren. Dezelfde reden waarom we allemaal niet graag over water vliegen.) 
2. Ten tweede is er privacy en de camerawetgeving. Zodra je met je camera boven een privétuin of -weide hangt en daar herkenbare personen, een woning of bijvoorbeeld dieren in beeld brengt, geldt de GDPR onverkort, bordje of geen bordje. Het plaatsen van zo’n bordje is voor een eigenaar trouwens vaak precies daarom bedoeld: hij wil gewoon niet gefilmd worden. Raadpleeg onze Les 45: Privacy voor meer info.
3. Ten derde speelt het principe van burenhinder: als je zo laag en zo lang boven iemands erf blijft hangen dat die persoon daar redelijkerwijs hinder van ondervindt, dan kan hij zich daartegen verzetten, ook al vlieg je technisch gezien binnen de wettelijke hoogtelimiet. Een goeie houvast is
   • om je drone minimaal op een hoogte van 10 meter boven het hoogste punt van het terrein te houden. (Bv. 10 meter boven de nok van een dak enz)
   • om terreinen te overvliegen en niet te blijven “stilhangen” (hoveren): dit laatste geeft immers het gevoel van spionage, ook al is dit vaak vér van de waarheid.

Concreet betekent dit voor jou als hobbypiloot dat je bij zo’n bordje het best gewoon respectvol blijft. Blijf op de openbare weg of het pad, stijg daar op, en hou voldoende afstand tot het perceel zelf als je filmt.

Is de eigenaar toevallig aanwezig, spreek hem dan gerust even aan. Negen op de tien keer is een kort gesprek genoeg om wederzijds begrip te krijgen, en soms krijg je zelfs alsnog toestemming om toch even over te vliegen of zelfs veel betere locaties op het terrein te mogen innemen dan je had durven dromen.

Kun je zelf zo’n bordje plaatsen aan de rand van je erf?

Ja, dat kan perfect, en het is voor heel wat eigenaars van een tuin, weide of hoeve een nuttige stap. Het bordje creëert weliswaar geen officiële geozone, want dat kan enkel de overheid via Droneguide, maar het heeft wel degelijk juridische waarde binnen het eigendomsrecht en de privacywetgeving.

Door duidelijk te communiceren dat drones hier niet welkom zijn, versterk je je positie mocht het ooit tot een discussie of klacht komen over een piloot die op je grond kwam staan of die je zonder toestemming filmde. Je toont daarmee zwart op wit dat je je bezwaar vooraf al kenbaar had gemaakt. Vergelijk het met “verboden toegang” of “privé eigendom” als gekend bordje.

Opletten bij échte borden!

Soms kom je wél nuttige “No Drone Zone” borden tegen. Zo plaatst de overheid of luchthaven zelf vaak grote borden langs de luchthavens, zoals rond Zaventem, waar deze borden ook geen éxtra (!) juridische kracht hebben, maar de daar aanwezige NFZ dwingt je wél aan de grond te blijven.

Hier staan de borden dus informatief, om de dronepiloot éxtra te waarschuwen niet in de fout te gaan bij de heersende actieve NFZ’s.

Het ene bord is dus het andere niet.

En wat bij een kwade eigenaar die naar je toe komt ondanks je correct vlieggedrag?

Allereerst. Blijf kalm. Blijf vriendelijk en ga niet in vijandige-verdedig-modus. Deze intuïtieve open aanpak helpt al vaak om frustraties bij de tegenpartij de kop in te drukken. Maar, soms is het toch even nagelbijten. We maakten hier natuurlijk een les over, die je perfect hierin begeleidt. Even het moment om die eens door te nemen!

Les 46: Droneconfrontaties